Hieronder vind je een lijst met de zintuigelijke symptomen die bij FNS horen. Zintuiglijke symptomen zijn problemen die met je zintuigen te maken hebben: je ogen/zicht, je oren/gehoor, je mond/smaak, je neus/reuk en je gevoel/aanrakingen (hier bedoelen we niet je gevoel als emoties).
Ook de problemen met prikkelverwerking worden hier genoemd, als ze te maken hebben met de zintuigen.
Niet iedereen heeft alle symptomen. Sommige mensen hebben er maar 1, andere 6. Van de een kun je weinig last hebben terwijl de ander juist heel heftig is. Een symptoom kan altijd aanwezig zijn of alleen in aanvallen komen. Iedereen is anders…
De symptomen kun je benoemen naar hun medische term en naar de woorden die patiënten gebruiken. Wij kiezen hier voor de taal van de patiënt. Dat betekent dat we het hebben over gevoelloosheid en niet over functionele sensorische symptomen. We benoemen deze medische termen wél, maar het uitgangspunt is de taal die de patiënt zelf gebruikt. Dat betekent ook dat we soms klachten samenpakken die medisch gezien twee namen hebben, of juist meerdere losse klachten benoemen die medisch gezien één soort klacht zijn. Wanneer er andere medische termen zijn dan de patiënten-term, noemen we deze wel. Websites als Functionele bewegingsstoornissen gaan namelijk uit van de medische termen en dan is het handig deze te kunnen opzoeken.
Niet kunnen zien
FNS kan invloed hebben op je zicht. Het kan zijn dat je wazig ziet of dat je je ogen moet samenknijpen om scherp te zien. Ook kun je soms dubbel zien. De oorzaak is vaak een spasme in de ogen, waardoor een of beide ogen draaien op een manier waarop het niet moet.
Het komt ook voor dat je met één of beide ogen helemaal niets meer ziet. Het merkwaardige is dat je pupillen nog wel reageren op licht of beweging, zoals iemand die wél ziet. De communicatie tussen je oog en je hersens doet het niet (goed) waardoor dat wat je ogen zien, niet meer binnen komt in je hersenen.
De problemen kunnen constant aanwezig zijn, maar ze kunnen ook in aanvallen komen. Soms is het een waarschuwing voor aanvallen van andere FNS-symptomen.
De medische term voor al deze zicht-problemen is ‘visuele symptomen’ en het valt onder ‘Functionele sensorische symptomen’.
Tips/behandeling
Over behandeling is weinig bekend. Een mogelijkheid zijn oogdruppels waardoor je pupillen meer open gaan staan, zodat je ogen weer wennen aan een ‘normale’ stand en niet meer in de FNS-stand gaan staan. Ook hypnose schijnt goede resultaten te geven.
Lichtgevoeligheid wordt verderop besproken bij ‘Prikkelgevoeligheid’.
Niet kunnen horen
FNS kan invloed hebben op je gehoor. Net als bij de zichtproblemen is de communicatie tussen je oren en je hersens verstoord waardoor dat wat je oren horen, niet meer binnen komt in je hersenen.
Tips/behandeling
Over behandeling is tot nu toe niets bekend.
Niet kunnen proeven of ruiken
Er zijn patiënten die aangeven slecht of helemaal niet meer te kunnen ruiken of proeven. Het is nog onduidelijk of dit een symptoom is van FNS, al zou het net als horen en zien een communicatiefout zijn tussen je neus/tong en je hersens.
Tips/behandeling
Over behandeling is tot nu toe niets bekend.
Gevoelloosheid / tintelingen
Je kunt met FNS problemen krijgen met het gevoel in je lichaam. Een arm of been kan veel tintelen, of je kunt het gevoel hebben dat jouw arm vreemd voelt en niet bij je lichaam hoort. Tevens kan je weinig pijn ervaren wanneer iemand je bijvoorbeeld knijpt. Ook kan je je volledige gevoel verliezen in een lichaamsdeel, het is helemaal gevoelloos geworden. De medische term voor al deze gevoelsproblemen is ‘Functionele sensorische symptomen’.
Tips/behandeling
Hypnose wordt als een mogelijke behandeling gebruikt om verloren gevoelens te herstellen. In sommige gevallen kan het gevoel na verloop van tijd terugkeren, maar helaas is er ook de mogelijkheid dat het gevoel voor altijd weg blijft.
Prikkelverwerking
Veel FNS-patiënten hebben last met het verwerken van prikkels. Prikkels zijn ‘boodschappen’ die via je zintuigen binnenkomen en die je hersens moeten verwerken. Denk hierbij aan geluiden, geur, aanrakingen, beweging en licht. Problemen kunnen ontstaan met verschillende soorten prikkels en verschillende soorten verwerking. De problemen die ontstaan door deze prikkelverwerking zijn divers. We bespreken hieronder de verschillende soorten prikkels waarbij de zintuigen een rol spelen.
De prikkels waarbij mentale problemen een rol spelen worden bij mentale problemen besproken.
Prikkelverwerking: geluid
De hele dag krijgen je hersens geluidsprikkels te verwerken. Als je op de bank zit en met je kind praat, hoor je niet alleen je kind maar ook de klok, de pootjes van de hond op de vloer, de auto die buiten langsrijdt, de verwarming die aanslaat… dit zijn geluiden die je gewoonlijk ‘wegfiltert’; je hersens werken hierbij als een filter. De geluiden van je kind zijn belangrijk dus die komen door het filter heen, de auto die langsrijdt en het tikken van de klok zijn niet belangrijk dus die komen niet door het filter heen. Je hoort ze niet.
Bij FNS kan dat filter niet (goed) werken waardoor je élk geluid even hard hoort.
Ook kan je door de FNS last hebben van harde geluiden, of repeterende/herhalende geluiden (piepjes in een computerspelletje). Vaak merk je dat hoe slechter je je voelt, hoe minder geluid je kunt verdragen. Soms is stilte het enige draaglijke.
Het gevolg van teveel prikkels is verschillend. Veel patiënten krijgen een aanval waarbij ze last krijgen van een mix van mentale en fysieke FNS-problemen: stuiptrekkingen, verlamming, niet meer kunnen praten, niet meer kunnen nadenken, verward zijn.
“Als de geluiden van mijn gezin maar ook de beweging om me heen me teveel worden, helpt het soms om met de koptelefoon op tv te kijken. Dat zijn ook geluiden, maar alle geluiden zijn gelijk met wat ik zie. Visueel en auditief klopt helemaal bij elkaar. Dat is minder intensief voor mij om te verwerken. Het klinkt heel raar maar zo werkt mijn brein blijkbaar…“
Peter
Tips/behandeling
Over behandeling is weinig bekend. Vaak wordt er verwezen naar een psycholoog.
In de praktijk werkt een noicecancelling koptelefoon het beste. Simpelweg het geluid buitensluiten.
Er zijn een aantal manieren om een aanval te laten stoppen. De eerste voorwaarde is wel dat het geluid stopt.
- Geen prikkels meer. Absolute stilte en rust (ook geen bewegingen, aanrakingen etc). Met de ogen dicht op de bank bijvoorbeeld.
- Leg je aandacht naar je lijf en naar het nu: voel de stof van de bank, de druk van het bed tegen je benen en rug, voel het kleed onder je voeten, wrijf met je handen langs je broek.
- Voor wie bij optie 2 juist nog heftiger in een aanval schiet: ga met je aandacht weg van je lijf en je zintuigen. Denk aan het boek dat je aan het lezen bent, de film die je kijkt. Zoek naar kleurverschillen in het hout van de kast.
“Geluiden zijn overal, dus ik kan bijna nergens meer zijn. De geluiden van mijn gezin zijn vaak al teveel. Boven hebben we een slaapkamer verbouwd tot mama-woonkamer waar ik alleen in stilte kan blijven.
Annelijn
Als ik naar buiten ga, gaat de koptelefoon altijd mee!“
Prikkelverwerking: licht
FNS kan invloed hebben op je zicht. Naast problemen met kijken kun je last hebben van fel licht, dit heet lichtgevoeligheid. Het kan zelfs zijn dat teveel licht een lichamelijke aanval kan oproepen zoals een spasme of stuiptrekking. Vaak geeft het ook klachten als hoofdpijn.
De problemen kunnen constant aanwezig zijn, maar ze kunnen ook in aanvallen komen. Soms is het een waarschuwing voor aanvallen van andere FNS-symptomen.
Naast gevoeligheid van gewoon (fel) licht, kun je ook gevoelig reageren op lichtflitsen. Dit merk je vooral als je tv kijkt. Vaak hebben films en series tegenwoordig de epilepsie-waarschuwing die vooraf verschijnt (in de linkerbovenhoek bij de icoontjes met geweld/seks/leeftijd etc). Dit is voor mensen die een lichtgevoelige epilepsie hebben en een aanval kunnen krijgen van lichtflitsen.
Teveel prikkels kan zorgen voor een aanval waarbij je last krijgt van een mix van mentale en fysieke FNS-problemen: stuiptrekkingen, verlamming, niet meer kunnen praten, niet meer kunnen nadenken, verward zijn.
De medische term voor al dit zicht-probleem is ‘visuele symptomen’ en het valt onder ‘Functionele sensorische symptomen’.
Tips/behandeling
Over behandeling is weinig bekend. Bij lichtgevoeligheid moet je oppassen voor het dragen van donkere zonnebrillen. In eerste instantie lijkt dit de beste oplossing, want je houdt het felle licht tegen. Het probleem is dat dit de ogen vaak nóg gevoeliger maakt voor licht. De beste methode is om je ogen gedurende weken of maanden beetje bij beetje bloot te stellen aan steeds meer licht in de hoop dat je ogen weer wennen aan licht.
“Ik heb gewoonlijk geen last van licht, Maar laatst keken we een scifi-film en uiteraard was er een gevecht tussen de ruimteschepen. Al die lichtflitsen en ontploffingen tegen het diepe zwart van het heelal was toch teveel voor mijn FNS-hoofd. Ik heb de scene met mijn ogen dicht afgewacht. Gelukkig mis je er weinig aan…”
Peter
Prikkelverwerking: beweging
Sommige FNS-patiënten hebben moeite met beweging om zich heen. Dit lijkt een probleem met het zicht of je ogen, maar eigenlijk is het vooral een mentaal probleem: je hoofd moet teveel verschillende dingen zien en verwerken. Meer hierover bij mentale problemen…
Leven met FNS 